Wat te doen tegen puistjes? Kijk verder dan je huid. Schommelende bloedsuiker, stress, te weinig slaap en je darmen zetten je talgklieren aan. Kalmeer je huid van buiten met benzoylperoxide of salicylzuur en pak van binnen aan waarom ze terugkomen.
Een gladde huid die zo blijft, gaat in drie stappen:
Stop de schade. Handen eraf, en een pleister op een open puistje.
Behandel per soort. Salicylzuur op mee-eters, benzoylperoxide op rode puistjes, 6 tot 8 weken lang.
Ontdek wat jouw puistjes veroorzaakt. De gezichtsscan van Acne Today bekijkt één foto en een korte vragenlijst, zet jouw oorzaken op volgorde en maakt er een plan van 12 weken bij. De foto wordt één keer geanalyseerd en daarna verwijderd.
Van soort puistje, via snelle hulp en een routine, naar de oorzaak en de huisarts.
01
Weet wat je hebt
Ontdek welk soort puistje je hebt, met een gids of een gezichtsscan
Duurt
1 minuut met de gids hieronder
Waarom eerst
Elk soort vraagt een ander middel
Een puistje is een verstopt haarzakje (een porie) dat volloopt met talg, dode huidcellen en bacteriën, en vaak gaat ontsteken. Veel puistjes samen heet acne (acne vulgaris); aanleg speelt mee. Het soort bepaalt wat je doet: salicylzuur tegen mee-eters, benzoylperoxide tegen rode puistjes, de huisarts bij diepe knobbels.
Tik op het puistje dat op het jouwe lijkt:
Witte mee-eters
Dichte comedoEen dichte, verstopte porie: een klein wit bultje.Salicylzuur of benzoylperoxide.
Zwarte mee-eters
Open comedoEen open porie. Het zwarte puntje is talg die donker werd, geen vuil.Salicylzuur; niet wegdrukken.
Papels
Ontstoken, geen kopEen klein, rood, gevoelig bultje.Benzoylperoxide en ijs.
Pustels
Ontstoken, witte kopEen rood bultje met een witte of gele kop.Benzoylperoxide, dan een pleister.
Knobbels
Diep en hardEen harde, pijnlijke onderhuidse puist.Warm kompres en de huisarts.
Cysten
Diep, met vocht gevuldEen diepe, pijnlijke bult vol vocht.Niet knijpen; op tijd naar de huisarts.
Niet elk bultje is een puistje. Rosacea is roodheid zonder mee-eters, folliculitis zijn jeukende bultjes rond haartjes, schimmelacne jeukt en reageert niet op acnemiddelen, en een steenpuist is één heel pijnlijke bult.
In de spiegel zie je niet of het om verstopte poriën of hormonen gaat.
Scan je gezicht en ontdek wat jouw puistjes veroorzaakt
De gezichtsscan van Acne Today bekijkt één foto en een korte vragenlijst. Je krijgt:
Gezichtsscan + korte vragenlijst · de foto wordt één keer geanalyseerd en daarna verwijderd
Advies met AI, geen medische diagnose.
Voorbeeld
Oorzaak 1
Bijvoorbeeld: verstopte poriën
Oorzaak 2
Bijvoorbeeld: schommelende bloedsuiker
Plan
12 weken, met stappen per week
02
Snelle hulp bij een puistje
Koel een rood, opgezwollen puistje
Duurt
Een paar minuten
Werkt op
Rode bultjes, zwelling
Houd een ijsblokje in een schone doek een paar minuten op het puistje. Kou knijpt de bloedvaatjes samen: zo verminder je de roodheid van een puist het snelst.
03
Stip benzoylperoxide of salicylzuur aan
Sterkte
Benzoylperoxide 5%, salicylzuur tot 2%
Waar
Zonder recept, drogist of apotheek
Actieve ingrediënten zijn de stoffen in een product die echt iets doen tegen puistjes. Sterker is niet beter: benzoylperoxide 2,5 of 5% werkt ongeveer even goed als 10%, met minder schilferige huid. Smeer een dun laagje op de hele plek, niet alleen op het puistje. Begin één keer per dag, 's avonds.
Middelen tegen puistjes zonder recept, per soort puistje
Middel
Wat het doet
Op welk soort
Zo gebruik je het
Benzoylperoxide
Doodt bacteriën, remt ontsteking
Rode puistjes
Gel van 5%. Wasgel: afspoelen na 2 tot 5 minuten. Ontkleurt handdoeken en kussenslopen.
Salicylzuur (BHA)
Ontstopt de porie
Mee-eters, vette huid
Tot 2% in verzorging; één of twee keer per dag
Azelaïnezuur
Remt bacteriën, vervaagt vlekken
Puistjes met vlekken
Laag in verzorging; 20% op recept
Niacinamide
Kalmeert roodheid
Rode bultjes, gevoelige huid
Gel van 4% werkte in een studie zo goed als een antibioticagel
Retinol
Milde vitamine A
Mee-eters
's Avonds; zwakker dan retinoïden op recept
Tea tree olie
Remt bacteriën
Lichte puistjes
Gel van 5%, trager; nooit puur
04
Plak een puistjespleister op een open puistje
Duurt
Een nacht
Werkt op
Puistjes met een kop die open zijn
Een hydrocolloïd pleister neemt vocht op en houdt vingers eraf. Voor een diep puistje zonder kop zijn er pleisters met microneedles (heel kleine naaldjes).
05
Leg een warm kompres op een diepe, pijnlijke puist
Duurt
10 tot 15 minuten, 3 tot 4 keer per dag
Werkt op
Onderhuidse puisten
Houd een warm, vochtig washandje op de bult. Warmte helpt een onderhuidse puist naar boven. Gaat hij open, plak er een pleister op.
06
Camoufleer een puistje in plaats van het uit te knijpen
Duurt
2 minuten
Let op
's Avonds altijd afhalen
Een groene concealer op een droog puistje dekt het rood af. Dep, niet wrijven, en kies make-up met "niet-comedogeen" op de verpakking: dat verstopt je poriën niet.
07
Wat je kunt doen (huidverzorging)
Reinig je gezicht twee keer per dag, mild
Wanneer
Ochtend, avond en na het sporten
Met
Lauw water, een zeepvrije reiniger en je vingertoppen
Een routine tegen puistjes is elke ochtend en avond hetzelfde korte rijtje stappen. Vaker wassen droogt uit en schrobben beschadigt; exfoliëren kan met een vloeibare BHA of AHA (glycolzuur). Ken je huidtype: een vette huid kan tegen een gel, een droge of gevoelige huid wil een milde crèmereiniger.
Een simpele ochtend- en avondroutine tegen puistjes
Stap
Ochtend
Avond
1. Reinigen
Lauw water en een milde reiniger
Milde reiniger, alle make-up eraf
2. Behandelen
Salicylzuur, als je dat gebruikt
Benzoylperoxide of je middel op recept, een erwtgrote hoeveelheid
3. Hydrateren
Olievrije, niet-comedogene dagcrème
Dezelfde crème
4. Beschermen
Zonnebrand SPF 30 of hoger, olievrij
Schone kussensloop
08
Hydrateer met een olievrije dagcrème
Kies
"Niet-comedogeen", "olievrij"
Ook
Make-up op waterbasis
Middelen tegen puistjes drogen uit, en een droge huid maakt extra talg. Smeer dus ook een dagcrème bij een vette huid. Was je kwastjes elke week.
09
Bescherm je huid overdag met SPF 30
Kies
Zonnebrand SPF 30 of hoger, olievrij
Liever niet
Zonnebank
Een kleurtje verbergt rood, maar de zon maakt vlekken na een puistje juist donkerder, en veel middelen maken je huid gevoeliger voor zon.
10
Geef één aanpak 6 tot 8 weken de tijd
Beter
Vaak na 4 tot 6 weken
Rustig
Vaak na 2 tot 3 maanden
Een middel tegen puistjes heeft 6 tot 8 weken nodig voordat je kunt zien of het werkt. Steeds wisselen zet de klok terug.
11
Van binnenuit: pak de oorzaak aan
Kijk verder dan het puistje: wat veroorzaakt het?
Oorzaken
Voeding, ontsteking, stress en darmen
Ook
Hormonen
Het volgende puistje ontstaat onder je huid: door ontsteking, bloedsuiker, stresshormonen en je spijsvertering. Ayurveda, de traditionele geneeskunde uit India, beschreef dat patroon al: de klassieke tekst Sushruta Samhita noemt puistjes yuvan pidika, "uitslag van de jeugd".
Drie oorzaken van binnenuit, met de naam die Ayurveda ervoor gebruikt
Wat onderzoek meet
Zo zie je het op je huid
Ayurveda-term (traditie)
Ontsteking en opvliegers
Rode, pijnlijke bultjes en puistjes met een witte kop
Te veel hitte (Pitta)
Insuline, IGF-1 en talg
Vette huid, mee-eters, diepe verstopte puistjes
Zwaarte (Kapha)
Stresshormonen en weinig slaap
Droge, gevoelige huid die opvlamt bij stress
Onregelmaat (Vata)
De meeste mensen hebben er één of twee. Daarom helpt hetzelfde dieet niet bij iedereen.
12
Kalmeer ontsteking voor minder rode, pijnlijke puistjes
Onderzoek
Ontsteking
Ayurveda
Hitte (Pitta)
Pepers, alcohol en heel hete douches verwijden de bloedvaatjes en kunnen rode huid roder maken. Bij acne is dat weinig onderzocht, dus test het: laat er één twee weken weg en kijk wat je huid doet. Vette vis kan helpen: in een studie van 10 weken gaven omega-3-vetzuren minder ontstoken puistjes.
13
Houd je bloedsuiker stabiel voor een minder vette huid
Onderzoek
Insuline en IGF-1
Ayurveda
Zwaarte (Kapha)
Snelle suikers laten je bloedsuiker pieken. Je lichaam maakt dan insuline en IGF-1, hormonen die de talgklieren harder laten werken. In een studie van 12 weken gaf eten met langzame suikers (lage glykemische index) minder puistjes.
Melk hoef je niet te schrappen. In grote studies naar zuivel hing vooral magere melk samen met acne, en bij sporters vlamde acne op na eiwitshakes met whey. Drink je veel magere melk of whey? Stap over op volle melk, bijvoorbeeld A2-melk, en kijk 4 weken wat je huid doet. Koolhydraten hoef je ook niet op te geven:
Eet eerst groente of eiwit, de koolhydraten als laatste: dan piekt je bloedsuiker minder.
Wandel 10 minuten na je grootste maaltijd.
Eet iets zoets bij een maaltijd, niet los op een lege maag.
14
Zorg voor rust in je hoofd, je slaap en je darmen
Onderzoek
Stresshormonen, darm-huid-as
Ayurveda
Onregelmaat (Vata), spijsvertering (agni)
Stresshormonen zetten de talgklieren aan: bij studenten werd acne erger tijdens tentamens. Weinig slaap hangt samen met meer puistjes, en darmbacteriën kunnen ontsteking in je huid beïnvloeden (de darm-huid-as).
Eet op vaste tijden, elke dag vezels (havermout, linzen, groente) en houd een vaste bedtijd. Hormonen spelen ook mee: in de puberteit en voor je menstruatie stijgen de androgenen, dus puistjes op je kin die elke maand terugkomen zijn vaak hormonaal.
Welke oorzaak bij jou het zwaarst weegt, is persoonlijk. Een gezichtsscan met vragenlijst kan je oorzaken op volgorde zetten.
Uitknijpen duwt bacteriën dieper, maakt de ontsteking groter en geeft littekens en vlekken. Ook mee-eters wegdrukken of porie-strips beschadigen je huid.
16
Geen huis-, tuin- en keukenmiddelen en geen scrubs
Niet doen
Tandpasta, citroen, alcohol, scrubs
Kan helpen
Tea tree olie 5%, groene thee
Een natuurlijk middel tegen puistjes is een huismiddel of plantaardig middel in plaats van een acnemiddel. Voor de meeste is weinig bewijs. Scrubs beschadigen ontstoken huid, en puistjes komen niet van vuil, dus harder wassen helpt niet.
Natuurlijke middelen tegen puistjes: wat het bewijs zegt
Middel
Oordeel
Waarom
Tea tree olie 5%
Enig bewijs
Werkte in een studie als benzoylperoxide 5%, maar trager.
Groene thee
Enig bewijs
Een lotion met 2% gaf in kleine studies minder acne.
Honing
Zwak
Werkte in een studie niet beter dan zeep.
Appelazijn
Niet doen
Puur kan het je huid verbranden.
Tandpasta
Fabel
Irriteert en droogt te sterk uit.
Citroensap, alcohol
Fabel
Irriteren; citroen geeft in de zon vlekken.
17
Gebruik niet vijf producten tegelijk
Regel
Eén of twee werkzame middelen
Liever niet
Tonics met alcohol
Te veel middelen tegelijk geven irritatie, en een geïrriteerde huid krijgt meer puistjes. Kies er één of twee uit stap 3 en houd die vol.
18
Blijf van je gezicht af en houd wat je huid raakt schoon
Verschoon
Kussensloop elke week, telefoon elke dag
Ook
Mondkapje, helm, haarproducten
Kussensloop en telefoon
Drukken talg tegen je wangen. Verschoon elke week, veeg je scherm schoon.
Handen
Aan je gezicht zitten verspreidt talg en irriteert.
Mondkapje, helm en bandjes
Wrijving en zweet geven puistjes. Reinig je huid na het sporten.
Haar en scheren
Houd haarolie en wax uit je gezicht. Scheer met de haargroei mee.
Water drinken
Goed voor je, maar geen bewijs dat het puistjes weghaalt.
19
Wanneer naar de huisarts?
Ga naar de huisarts bij diepe, pijnlijke of blijvende puistjes
Ga als
Knobbels, littekens, of geen effect na 6 tot 8 weken
Je krijgt
Middelen op recept
De huisarts is in Nederland je eerste stap voor acne die je zelf niet onder controle krijgt. Ga als zelfzorg na 6 tot 8 weken niet genoeg helpt, bij pijnlijke onderhuidse ontstekingen, littekens, of als puistjes je somber maken. Wat de huisarts voorschrijft, lees je verderop.
20
Blijf doorgaan als je huid rustig is
Houd
Een lichtere routine
Vervaagt
Rode en donkere vlekken, in maanden
Een acnevlek is een platte rode vlek of donkere plek die na een puistje achterblijft; een litteken is een blijvende put of bult in je huid. Vlekken vervagen vanzelf, sneller met zonnebrand en azelaïnezuur. Littekens vragen laser of een peeling bij de dermatoloog.
Wil je puistjes voorkomen, blijf dan je middel een paar avonden per week gebruiken. Alles in één keer stoppen is de bekendste reden dat ze terugkomen.
Persoonlijk advies
Wat te doen tegen puistjes bij jouw huid?
wattedoentegenpuistjes.nl is een onafhankelijk adviesbureau voor huidverzorging. Ty beantwoordt je vraag per e-mail. Vertel welke puistjes je hebt en wat je al hebt geprobeerd. Dan hoor je welke stappen van deze pagina bij jouw huid passen, en in welke volgorde.
Wij zijn huidverzorgingsadviseurs, geen huisarts en geen dermatoloog. We stellen geen diagnose en schrijven niets voor. Heb je diepe, pijnlijke bulten, littekens of acne die plotseling opkomt? Dan ga je naar de huisarts, en dat zeggen we je ook.
Onafhankelijk betekent: geen enkel merk betaalt om hier genoemd te worden. Wil je weten waar jouw puistjes vandaan komen, dan verwijzen we naar de gezichtsscan van Acne Today.
Hoe lang duurt het voordat puistjes weg zijn?
Een middel tegen puistjes laat na 4 tot 6 weken verbetering zien, en een huid is vaak na 2 tot 3 maanden een stuk rustiger. Een puistje met een witte kop trekt meestal binnen dagen weg, een knobbel of cyste kan weken blijven.
Week 1 tot 2Droog of prikkend? Smeer om de dag.
Week 2 tot 4Bij een retinoïde soms even meer puistjes (purging).
Week 4 tot 6Minder nieuwe puistjes.
Week 6 tot 8Geen verschil? Dan de huisarts.
Maand 3 en verderVaak een stuk rustiger. Blijf doorgaan.
Wat te doen tegen puistjes die niet weggaan: huisarts en dermatoloog
In Nederland ga je eerst naar de huisarts. De dermatoloog zie je via een verwijzing van je huisarts.
1. ZelfzorgZonder recept, 6 tot 8 weken.
2. HuisartsMiddelen op recept.
3. DermatoloogVia verwijzing, bij ernstige acne of littekens.
Wat de huisarts of dermatoloog op recept kan geven
Middel
Wat het is
Voor wie
Bij wie
Adapaleen, tretinoïne
Retinoïden (vitamine A) die poriën openhouden
Mee-eters en puistjes
Huisarts
Combinatiegel
Adapaleen plus benzoylperoxide
Mee-eters en puistjes
Huisarts
Antibiotica op de huid
Clindamycine of erytromycine, altijd samen met benzoylperoxide tegen resistentie
Rode, ontstoken puistjes
Huisarts
Antibiotica als tablet
Meestal doxycycline, kort en samen met een middel op de huid
Matige tot ernstige acne
Huisarts
Azelaïnezuur 20%
Crème die ook vlekken vervaagt
Puistjes met vlekken, ook bij zwangerschap
Huisarts of dermatoloog
Anticonceptiepil
Combinatiepil die androgenen afremt
Vrouwen die ook anticonceptie willen
Huisarts
Isotretinoïne
Sterke vitamine A-tablet; niet zwanger worden tijdens en tot een maand na de kuur (zwangerschapspreventieprogramma)
Ernstige acne of littekens
Dermatoloog
Lichttherapie, laser, peeling
In de praktijk; soms een injectie in één grote knobbel
Hardnekkige acne en littekens
Dermatoloog of huidtherapeut
Mild, matig of ernstig
Mild: vooral mee-eters. Matig: veel rode puistjes. Ernstig: knobbels, cysten of littekens.
Zwanger
Geen retinoïden, isotretinoïne of sommige antibiotica. Overleg eerst met je huisarts of verloskundige.
Donkere of getinte huid
Puistjes laten vaak donkere vlekken (pigmentvlekken) achter. Behandel op tijd en smeer zonnebrand.
Plotseling acne als volwassen vrouw
Met een onregelmatige menstruatie of veel haargroei? Dan kan er een hormonale oorzaak zijn: bespreek het met je huisarts.
Wat te doen tegen puistjes op je kin, rug en andere plekken
Kin en kaaklijn
Vaak hormonaal, bij volwassenen en rond de menstruatie.
Voorhoofd
Haarproducten, een pony, petten en helmen.
Neus en T-zone
Veel talgklieren, dus mee-eters: salicylzuur.
Wangen
Kussensloop, telefoon en handen.
Rug, borst en schouders
Zweet en strakke kleding. Een wasgel met benzoylperoxide onder de douche, 2 tot 5 minuten laten zitten.
Billen en benen
Vaak folliculitis door wrijving en scheren.
Jeugdpuistjes
Hormonen in de puberteit zetten talgklieren aan. Begin op tijd met dezelfde stappen.
Lezersvragen
Wat mensen het vaakst vragen.
Hoe kom je het snelst van puistjes af?
Weg in één nacht lukt niet. Het snelst: ijs, een dun laagje benzoylperoxide, een pleister en je handen eraf.
Wat is het beste middel tegen acne?
Zonder recept noemt de NHG-Standaard benzoylperoxide 5% als eerste. Bij ernstiger acne schrijft de huisarts iets op recept voor.
Is tandpasta goed voor puistjes?
Nee. Tandpasta irriteert en droogt te sterk uit.
Wat is het verschil tussen acne en puisten?
Een puist is één ontstoken porie. Acne is de aandoening waarbij steeds nieuwe ontstaan.
Hoe komt het dat ik ineens veel puisten heb?
Vaak door iets dat net veranderde: stress, slaap, een product, de pil of eiwitshakes.
Hoe kan ik roodheid van een puist verminderen?
IJs in een doek, daarna benzoylperoxide. Een groene concealer dekt af.
Zijn puistjes besmettelijk?
Nee, je krijgt ze niet van een ander.
Bronnen
NHG-Standaard Acne (M33). Nederlands Huisartsen Genootschap.
Deze pagina is algemene informatie, geen diagnose. Ga naar de huisarts bij pijnlijke onderhuidse knobbels of cysten, littekens, geen verbetering na 6 tot 8 weken, of als acne je somber maakt.
Mogen we je bezoek meetellen? We gebruiken privacyvriendelijke statistieken: geen cookies, niets bewaard nadat je het tabblad sluit. Meer in onze privacyverklaring.